فصل اول اقسام قتل و مقدار ديه 1 - اقسام قتل جنايت به قتل يا غير آن ، يا « عمدى » است كه در آن قصد در فعل و قتل محفوظ است ، يا غير عمدى ؛ و آن يا « شبيه به عمد » است ، مثل زدن با عصا به قصد تأديب كه قاصد فعل است و قاصد قتل نيست و سبب هم قاتل غالبى نيست كه قصد آن ملازم قصد قتل باشد ، يا « خطأ محض » است كه نه قاصد فعل است و نه قاصد قتل ، مثل آن كه طائرى را رمى نمايد و بر انسان واقع شود و مقتول شود ، كه نه قاصد رمى انسان و نه قاصد قتل او است و خطأ در اصل فعل و در قتل است . و ملحق به اين قسم است در شرع ، تعمد طفل يا مجنون ؛ و [ ملحق ] به شبيه عمد است قصد فعل و قتل با احراز استحقاق به سبب كفر يا قصاص و تبيّن عدم استحقاق ، يا آن كه احراز صيد نمود معلوم شد انسان غير مستحق قتل بوده . 1 - اقسام ديه الف - ديهء قتل عمدى ديه قتل عمدى كه با تراضى ثابت است يكى از شش چيز است به نحو تخيير : 1 - صد شتر كه مسنّه باشند يعنى داخل در سال ششم باشند . و اعتبار فحولت در شترها افضل بلكه احوط است اگر چه اظهر عدم اعتبار است . 2 - دويست گاو چه نر باشند يا ماده .